Rigor

AI'a yaptırdığın matematikten emin olmak için bir doğrulama motoru. Python kütüphanesi + MCP sunucusu (Claude Code ve diğer kodlama ajanları için).

Durum: Tasarım aşaması. Henüz kod yok; mimari ve kararlar tasarım belgesinde.

---

Neden?

Bir LLM'e matematik yaptırdığında iki tür hata olur:

	Hata	Örnek	Rigor'un cevabı
Tip-1	Hesap hatası	17 × 23'ü yanlış çarpmak	Hesabı LLM yapmaz; deterministik ve kesin motorlar yapar (SymPy, Z3, Arb…)
Tip-2	Formülasyon hatası	"En fazla" yerine >= yazmak, birimi karıştırmak, eksik bir değeri uydurmak	Bağımsız modellerin çapraz formülasyonu, matematiksel denklik kontrolü, insan onayı

Tip-2 daha tehlikelidir: çözücü yanlış sorunun kusursuz cevabını verir. Bu hatayı matematiksel olarak sıfırlayan bir yöntem yok. Rigor bu yüzden "her zaman doğru" demez, ne kadar emin olduğunu söyler.

Vaat

Rigor'un döndürdüğü her sonuç ya senin onayladığın tanıma göre doğrulanmıştır ve doğrulamanın gücü etiketle yazar, ya da Rigor cevap vermeyi reddeder ve nedenini söyler. Etiketsiz bir sayı asla dönmez.

Etiket	Anlamı
KANITLANDI	Tanımı sen onayladın, en az 2 farklı model ailesi aynı formülasyonda oybirliği yaptı, sonucu makinece kontrol edilebilir bir kanıt destekliyor.
ÇAPRAZ DOĞRULANDI	Güçlü destek var ama formal kanıt yok (ör. diferansiyel denklem simülasyonu).
REDDEDİLDİ	Eksik bilgi, çelişki, birim hatası ya da modeller anlaşamadı. Ne gerektiği söylenir.

Eksik bir parametre varsa Rigor tahmin etmez, sorar. Her sonucun yanında sade Türkçeyle bir açıklama ve yeniden üretilebilir bir kanıt raporu gelir.

Nasıl çalışır?

 Problem (doğal dil)
   │
   ├─ 1. Ayrıştırma      büyüklükler, birimler, bilinmeyenler — her biri metindeki yeriyle
   ├─ 2. Tipli IR        eval yok; her düğümde birim ve kaynak
   ├─ 3. Statik kapılar  birim kontrolü · eksik/fazla tanım analizi · çelişki çekirdeği   → eksikse SORU
   ├─ 4. Red Team        3 bağımsız model · denklik kontrolü · geri çeviri · mutasyon testi → ayrışırsa SORU
   ├─ 5. Onay            "Problemi şöyle anladım" — sade dille, senin onayınla
   ├─ 6. Çözüm           problem türüne göre motor seçimi, en az 2 bağımsız yol
   ├─ 7. Kanıt           kesin aritmetikle geri koyma · unsat çekirdeği · hata sınırları
   └─ 8. Rapor           sonuç + etiket + sade anlatım + kanıt raporu

• Modeller bağımsız olmalı: Claude, ChatGPT ve Gemini aboneliklerini yalnızca resmi CLI'larla (claude, codex, gemini) ve Groq gibi ücretsiz API'leri kullanır. Önbellek, otomatik model değiştirme ya da istem sıkıştırma yapan ara katmanlar bağımsızlığı bozduğu için güvenilmez sayılır.
• Tekrarlanan hesaplar: Onaylı bir formülasyon şablon olarak kaydedilir ve yeni değerlerle yeniden kullanılır. Sık kullanılan şablonları araç LLM'siz kendisi denetler. Şüpheli bir alarmda farklı model ailelerinden hakemlere sorar, son kararı yine sen verirsin.

Ne için?

• Roket: TEKNOFEST Roket Yarışması (A2 Orta İrtifa) hesapları: kütle bütçesi, statik marjin, motor itkisi, rampadan çıkış hızı, tepe irtifası, paraşüt iniş hızları, eksen dönüşümleri, haberleşme paketi. Sonuçlar OpenRocket ile karşılaştırılabilir.
• Finans: Bir kripto alım-satım botunun ve Sentinax yatırım karar destek platformunun matematiği. Formüller literatürdeki tanımlarla karşılaştırılır, üretilen sayılar bağımsız olarak yeniden hesaplanır. Kod denetlenmez; yalnızca matematik kontrol edilir.

Örnek: şartnamede bulunan bir hata

Tasarım aşamasında Rigor'un yöntemiyle (SymPy ile sembolik denklik + karşı örnek) TEKNOFEST 2026 şartnamesi Ek-1'deki kuaterniyon çarpım formülünün yanlış olduğu gösterildi. Ek-1, vektör kısmını s_a·v_a + s_b·v_b + v_a × v_b olarak veriyor; doğrusu s_a·v_b + s_b·v_a + v_a × v_b. Karşı örnek: a = (1, 0, 0, 0), b = (0, 1, 0, 0) için Ek-1 (0, 0, 0) verir, doğru sonuç (1, 0, 0)'dır. Kanıt betiği: docs/research/evidence/ek1_kuaterniyon_dcm_kontrol.py.

Kullanım (planlanan)

import rigor

s = rigor.Session(config=rigor.Config.load())
step = s.submit("Roketin kuru kütlesi 12 kg, ... rampadan çıkış hızı kaç m/s olur?")
while step.state in {"NEEDS_INPUT", "NEEDS_CONFIRMATION"}:
    step = s.answer(step, ...)        # eksik bilgiyi ve onayı sen verirsin
print(step.result.label, step.result.value)
step.result.report.write("rapor.md")

MCP üzerinden: rigor_solve, rigor_answer, rigor_confirm, rigor_report, rigor_template, rigor_selfcheck, rigor_compare_openrocket, rigor_audit_formula, rigor_reconcile.

Yapım sırası

1. Çekirdek: tipli IR, birim ve tanım kapıları, kesin motorlar, kanıt, rapor, ince MCP
2. Roket fiziği: model kütüphanesi, .eng/xlsx/CSV/.ork okuyucular, uçuş simülasyonu, OpenRocket karşılaştırması
3. Red Team ve doğal dil: bağımsız formülasyon, denklik, sade anlatım, tam MCP
4. Şablonlar, öz-denetim ve hakem süreci
5. Finans: formül denetimi ve bağımsız yeniden hesap
6. Sağlamlaştırma: altın test seti, gerçek dosyalarla kabul testi

Dallar

Dal	Ne için
main	Kararlı son sürüm. Yalnızca development'tan gelen pull request'lerle güncellenir; her birleştirme bir sürüm etiketi (vX.Y.Z) alır.
development	Geliştirme. Yeni işler buraya gelir.

Belgeler

Belge	İçerik
Tasarım belgesi	Mimari, bağlayıcı kararlar, hedefler ve anti-hedefler
Araştırma notları	Kaynaklı bulgular, araç durumu, sürümler, Red Team incelemeleri
Handoff	Projenin başlangıç devri

Lisans

PolyForm Noncommercial 1.0.0. Kişisel kullanım, araştırma, eğitim, öğrenci takımları ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar serbestçe kullanabilir, değiştirebilir ve dağıtabilir. Ticari kullanım bu lisansla izinli değildir; ticari lisans için sahibiyle iletişime geçin.

Required Notice: Copyright (c) 2026 Eren Tahiroğlu (https://github.com/ErenTahiroglu)